«کفیشه» جشنوارهای آوانگارد در نوع خود
جایی خواندم در نگاه مدرن به آیین، دیگر آیین پدیدهای ایستا نیست بلکه می تواند همگام با تغییرات اجتماعی متحول شود و متناسب با شرایط تغییر کند از این رو آیین به عنوان عنصری زنده در قالبهای مختلف از جمله تئاتر به حیات پویای خود ادامه میدهد؛ نظیر بخش پرده خوانی و نقالی در نخستین جشنواره ملی تئاتر کافهای «کفیشه» که توانست پس از سالها نگاه مخاطبین بسیاری را به خود جلب کند.
در این گزارش داوران بخش های مختلف ضمن بیان نظرات خود، از «کفیشه» و تأثیر آن در فضای فرهنگی و هنری آبادان میگویند.
جشنواره تئاتر بهانه ای برای بالندگی هنری نسل جوان
«سیاوش طهمورث» داور بخش نمایش های کافه ای و نمایشنامه خوانی: اصولا برگزار کردن جشنواره اتفاق خوبی است؛ بویژه جشنواره های هنری و ویژه تر از آن جشنواره تئاتر، حتی اگر سطح نمایش های حاضر در جشنواره ضعیف باشد هیچ ایرادی ندارد. یکی از امتیازات شرکت در جشنواره تئاتر این است که نسل جوان به دنبال فعالیت های بی ارزش نمی روند و اوقاتشان را صرف هنر و بالندگی فرهنگی می کنند که این خود بسیار عالی است.
جشنواره ملی «کفیشه»، رویدادی بود که برای اولین بار در فضایی نو برگزار می شد و نقطه قوت آن خصوصی بودن آن و حمایت های جانبی بخش دولتی بود. به جرأت می توان گفت تا به حال جشنواره ای به طور خاص در کافه ها اجرا نشده بود؛ امیدوارم« کفیشه» ادامه دار باشد چراکه ما می توانیم محیط کافه را برای کار هنری بشناسیم و تماشگران را به سمت سالن های تئاتر سوق دهیم.
شرط اساسی توسعه هر رویدادی استمرار آن است
«مهرداد بهراد» داور بخش نمایش های کافه ای و نمایشنامه خوانی: «کفیشه» در اولین سال برگزاری حوزه جدیدی تحت عنوان تئاتر کافه ای را باز کرد که نکته قابل اهمیت آن در این بود که اهالی هنرهای نمایشی می بایست برای آدم هایی که در بستر و محیط کافه بودند نمایش تولید می کردند. البته در برگزاری اولین هر رویدادی میزانی از ضریب خطا وجود دارد که کفیشه نیز در این میان استثنا نبود؛ اما بسیار امیدوار کننده بود. آرزوی من این است که جشنواره کفیشه به صورت مستمر ادامه پیدا کند و استمرار خودش را از دست ندهد که اگر این اتفاق رقم بخورد فکر می کنم شیوه ها، نویسنده ها، کارگردان ها و بازیگران جدیدی با عطف به این موضوع زائیده خواهند شد و فکر می کنم در کالبد تئاتر ما که یک کالبد محتضری است، جان تازه ای دمیده خواهد شد.
متأسفانه جامعه فعلی ما در یک شکل خمودگی قرار دارد و خیلی سخت می توان مردم را در شرایط سخت اقتصادی و اجتماعی به سمت رویدادهای فرهنگی و هنری سوق داد، اما با این وجود «کفیشه» موفق بود.
شرط اساسی توسعه هر رویدادی استمرار آن است؛ اگر کفیشه استمرار داشته باشد اتفاقی است که می تواند تبدیل به جریان اصلی تئاتر شود. درس مهم دیگر این جشنواره نیز در این بود که اگر نهادهای دولتی از موضع برگزار کننده تبدیل به حمایتگر شوند یا حتی هیچ حمایتی نکنند، رویدادها بسیار بهتر، طبیعی تر و با کیفیت تر برگز ار خواهند شد.
«کفیشه» تلاشی برای آشتی جامعه با تئاتر
«کوروش سروش پور» داور بخش نمایش های کافه ای و نمایشنامه خوانی: به نوعی می توان گفت جشنواره کفیشه با تفکر نوینش با کارکرد تئاتر همسویی و همخوانی دارد. اگر بگوئیم مهم ترین هدف تئاتر تعامل و ارتباط با مخاطب است، به گمانم کفیشه با توجه به موقعیتی که برای این نوع نمایش طراحی و تصور نموده می تواند حلقه مفقوده تئاتر که همان ارتباط است را برای تماشاگر، یادآوری کند.
سال ها جشنواره ها تبدیل به مانعی شده بودند برای اینکه تئاتر بتواند ارتباط طبیعی با مخاطب خود داشته باشد، اما این جشنواره تلاش کرد تئاتر را به دل یکی از کانون های اجتماعی جامعه امروز که بی تردید کافه ها هستند ببرد. شاید نتوانیم به طور منطقی بگوئیم کافه ها ادامه قهوه خانه ها و کلونی های اجتماعات گذشته محسوب می شوند؛ اما به گونه ای می توان گفت ما به ازای آنها هستند. اگر به یاد بیاوریم در قهوه خانه ها گونه های نمایشی داشتیم که با فرهنگ ما سنخیت پیدا می کردند امروز نیز کافه ها با توجه به تفکر مدرن جامعه شاید فرصت جدیدی برای همان اتفاق باشند. در واقع شاید بشود از دل این جشنواره به بعضی از نیازهای مخاطب پاسخ داد.
طبعا در دوره اول ناپختگی هایی وجود داشت که شاید در دوره های آتی قابل برطرف شدن باشد. آثار اجرا شده نیز به طور نسبی قابل قبول بودند؛ اما هنوز از سطح انتظارات ما فاصله داشتند. مهم ترین اتفاق در هنر استمرار است اگر «کفیشه» به طور منطقی و درستی پیش رود می شود این انتظار را داشت که کار به نتایج مطلوب خود دست یابد. قطعا با همت دوستان آبادانی این جشنواره ادامه پیدا خواهد کرد اما نهادهای فرهنگی و اقتصادی که عدم همراهیشان در اولین دوره کاملا احساس می شد باید پای کار بیایند تا این استمرار محقق شود.
دبیر جشنواره «کفیشه» سوژه قابل احترامی را انتخاب کرد
«مهدی آشوغ» داور بخش نمایش های کافه ای و نمایشنامه خوانی: کافه نشینی یکی از مظاهر زندگی مدرن است و آرام آرام در رگ و پی زندگی اکثریت جامعه تنیده شده. بعد از جنگ جهانی دوم به خاطر وقایعی که در اروپا رخ داد سالن های تئاتر متأثر از جنگ ویران و بازیگران و هنرمندان تئاتر شغل خود را از دست می دهند و به دنبال راه کاری برای ارتزاق خود می گردند. از آنجایی که مردم خسته از تراژدی جنگ آرام آرام در کافه ها گرد هم می آمدند و جمع می شدند هنرمندان نمایش نامه خوانی در کافه ها را در ازای دریافت چند سکه ای رواج دادند و کم کم پدیده ای به نام نمایشنامه خوانی و کافه نشینی شکل گرفت و به مرور زمان این سبک متنوع تر شد.
دبیر جشنواره کفیشه نیز سوژه قابل احترامی را انتخاب کرد؛ چرا که کاملا در زندگی مدرن جریان دارد. مخاطبان امروز از سالنهای تئاتر فراری هستند پس بسیار بهتر است برای جذب آنها و دیدن و شنیدن آثارمان ما به میان آنها برویم. «کفیشه» اتفاق بسیار خوبی بود و امیدوارم با توجه به ظرفیتی که دارد و با تعریف مشخص از موضوعیت کافه، جذابیت و بالا بردن سطح سلیقه مخاطب و برند و کیفیت کار، در دوره های بعد هرچه پربار تر اجرا شود.
زیربنای آبادان فرهنگ و هنر است
«مهدی پرویش» داور بخش نمایش های کافه ای و نمایشنامه خوانی: نخستین جشنواره ملی «کفیشه» کاری را رقم زد که بسیاری از جشنواره ها در سطح کلان نتوانستند انجام دهند. «کفیشه» توانست ارتباط بسیار خوبی با تماشاگرانی برقرار کند که گاها و به هر دلیلی وارد سالن های نمایش نمی شدند. اینبار هنرمندان به سمت مخاطبان رفتند و به عقیده من بعد از این تماشاگران به دنبال تئاتر خواهند گشت و با سالن های نمایش آشتی می کنند. زیربنای آبادان فرهنگ و هنر است که می بایست بسط و گسترش یابد و این اتفاق میسر نمی شود مگر با فعالیت های اثرگذار و به یاد ماندنی نظیر جشنواره تئاتر«کفیشه» که امیدوارم سال آینده با ظرفیتی بیش از این برگزار شود.
نسبت تاریخی میان هنر نمایش و قهوه خانه بار دیگر با «کفیشه» احیا شد
«ابوالقاسم غلامحیدر» داور بخش نقالی و پرده خوانی: کفیشه نام محله ای قدیمی در آبادان و در گویش دلفریب آبادانی، ترکیبی از واژه کافی و شاپ.
جشنواره کفیشه که در بخش های نمایشنامه خوانی، نمایش های کافه ای ، نقالی و پرده خوانی ، برای نخستین بار در آبادان برگزار شد، گام جدی هنرمندان تئاتر برای کاهش فاصله با مخاطب بود. برگزار کنندگان این جشنواره توانستند با ابتکار عملی به نام اجرا در کافه که ریشه در نمایش های قهوه خانه ای دارد، نسبت تاریخی میان هنر نمایش و قهوه خانه را بار دیگر احیا و مخاطب مستقر در این مکان ها را در معرض این هنر متفکر قرار دهند. از سوی دیگر، اتکای اقتصادی این جشنواره بر حمایت بخش خصوصی اگر چه به تفاهمی دو سویه برای درآمدی متقابل نرسید اما سرآغازی بود بر فصلی به نام مشارکت کافی شاپ با هنر نقالی و نمایش های کافه ای. پس به این اعتبار می توان جشنواره کفیشه را پاسخ به مطالبه ی مخاطبی دانست که مدتهاست از سالن ها و تماشاخانه های تئاتر به کافه ها مهاجرت کرده است. البته جشنواره کفیشه باید شاخه مردم شناسانه را نیز مورد توجه شرکت کنندگان قرار می داد و با مواجه نمودن ایشان در معرض فرهنگ آبادانی، شرایط مخاطب شناسی بهتری را برایشان تبیین می کرد و در گیرودار اجزای جشنواره نیز تمرکز رای جمعی و خرد کلی شرکت کنندگان را به وجوه ارتباطی این جشنواره با اهالی آبادان مورد بررسی قرار می داد که محقق نشد و صد البته عدم تحققش به جهت ناآگاهی برگزار کنندگان از این مقوله نبوده و نیست؛ بلکه به دلیل مشکلات متعدد و مشغله های بهنگام و نابهنگامی بود که اجرای نخستین دوره ی این رویداد بر بانیان آن تحمیل کرده بود.
کفیشه توانست از مردم و مخاطبین و البته از داوران نمره قبولی بالایی کسب کند و حتما مورد تقاضای آینده گان خواهد بود؛ امید آنکه همچنان با قدرت ادامه یابد. با تشکر از دبیر دانا و فرهنگمند و همه برگزار کنندگان این حرکت زیبای فرهنگی.
«کفیشه» ثابت کرد نقالی می تواند مخاطبین بسیاری داشته باشد
«حورا تیلا» داور بخش نقالی و پرده خوانی: «کفیشه» اولین تجربه اش را پشت سر گذاشت که می تواند نوید دهنده خوبی برای این شهر باشد. گرچه آبادان بعنوان یک شهر مدرن کم تر با شیوه نقالی و پرده خوانی آشنا بوده، اما در جشنواره «کفیشه» ثابت شد که این بخش می تواند مخاطبین بسیاری داشته باشد. نقالی بعنوان شاخه ای از هنر نمایش تنها چند سالی است توسط «موسسه فرهنگی هنری سخن مهر» در آبادان شروع به کار کرده و توانسته تا حدودی مخاطبان را با ادبیات غنی، خصوصا شاهنامه آشنا کند که البته هنوز جای کار دارد. باید روایت هایی بروز شده که با زندگی مردم آمیخته است نقل شود و بتوانیم از شاهنامه در مسائل روز استفاده کنیم چرا که هرچقدر نقل ها بروز تر باشد برای مخاطب قابل باور تر است. قطعا پرداختن به موضوعاتی نظیر «سینما رکس»، «دریاقلی سورانی» و… که شنیدنش بر ای مردم این دیار جذابیت دارد اگر به سبک و سیاق نقالی اجرا شود، بسیار پرمخاطب خواهد بود.
بی تردید اگر جشنواره « کفیشه» در آبادان ادامه پیدا کند، این هنر دیرینه جای خود را در دل مردم باز کرده و شاهد اتفاقات خوبی خواهیم بود.
تا زمانی که حال فرهنگ و هنر خوب نشود حال هیچ جریانی خوب نخواهد شد
«نوربخش احمدزاده» داور بخش نقالی و پرده خوانی: با توجه به شرایطی که در آن قرار داریم و نیاز جامعه امروز، «کفیشه» جشنواره بسیار خوبی بود چراکه هنر باعث قابل تحمل تر شدن زندگی می شود. باید به سمتی برویم که هنر نقالی و پرده خوانی را در فضاهای جدیدی نظیر کافی شاپ ها بیاوریم در همین راستا این جشنواره حرکت بسیار سنجیده ای بود. امیدوار هستیم در آبادانی که قطب صنعت ایران و شهر بسیار مدرنی است؛ همه متولیان پای کار بیایند و مردم این شهر به حق واقعی خود برسند.
شوربختانه یکی از آسیبهای جدی این است که یک جشنواره را با ایده بسیار نابی آغاز میکنیم و نهایتا پس از یکی دو سال برگزاری در نطفه خفه می شود. امیدوارم در این میان«کفیشه» بدعتی باشد و ادامه یابد و از سوی نهادهای اقتصادی و مسئولین حمایت شود؛ زیرا ما راهی جز پرداختن به فرهنگ نداریم تا زمانی که حال فرهنگ و هنر خوب نشود، حال هیچ جریانی خوب نخواهد شد.
***
و اما به قول «جبران خلیل جبران»: هنر گامی است از شناخته ها به سوی ناشناختهها…
باشد که این مسیر ادامه یابد و جشنواره ملی تئاتر کافه ای «کفیشه» در تقویم فرهنگ و هنر به نام آبادان، ماندگار و به یادگار بماند.
دیدگاهتان را بنویسید