«هم‌نشینی با کتاب»؛ وقتی مسئولیت اجتماعی از شعار به تجربه زیسته تبدیل می‌شود

برگزاری کارگاه فرهنگی «هم‌نشینی با کتاب» در حاشیه نمایشگاه کتاب روابط عمومی شرکت پالایش نفت آبادان را می‌توان فراتر از یک رویداد مناسبتی یا برنامه‌ای تقویمی ارزیابی کرد. این کارگاه، که با حضور جمعی از فرهیختگان، کارکنان پالایشگاه و بازدیدکنندگان نمایشگاه در فضایی صمیمی و تعاملی برگزار شد، نشانه‌ای از تغییر نگاه به مقوله فرهنگ در ساختار سازمانی یکی از مهم‌ترین مجموعه‌های صنعتی کشور است؛ نگاهی که کتاب را نه یک کالای تزئینی، بلکه ابزار گفت‌وگو، تفکر و پیوند اجتماعی می‌داند.

کارگاه «هم‌نشینی با کتاب» در قالب سه نوبت در هفته طراحی و اجرا شد؛ تداومی که خود بیانگر عبور از رویکردهای مقطعی و حرکت به سمت برنامه‌ریزی فرهنگی هدفمند است. استقبال قابل‌توجه کارکنان و خانواده‌های آنان نشان داد که عطش گفت‌وگوی فرهنگی، برخلاف تصور رایج، در محیط‌های صنعتی نه‌تنها کمرنگ نیست، بلکه اگر بستر آن فراهم شود، می‌تواند به یکی از پویاترین اشکال مشارکت اجتماعی تبدیل شود.

در این نشست‌ها، کتاب از قفسه‌ها پایین آمد و به متن زندگی روزمره راه یافت. شرکت‌کنندگان با معرفی آثار مورد علاقه خود، از تجربه‌های شخصی خواندن گفتند و درباره نقش کتاب در توسعه فردی، ارتقای مهارت‌های فکری و حتی بهبود روابط اجتماعی به تبادل نظر پرداختند. این گفت‌وگوهای خودجوش، کارگاه را از حالت یک جلسه آموزشی یک‌طرفه خارج کرد و آن را به فضایی برای «تجربه مشترک فرهنگی» بدل ساخت؛ تجربه‌ای که در آن، هر فرد هم مخاطب بود و هم کنشگر.

نکته قابل توجه، تنوع نگاه‌ها و سلیقه‌ها در معرفی کتاب‌ها بود؛ از آثار ادبی و رمان گرفته تا کتاب‌های حوزه توسعه فردی، تاریخ، جامعه‌شناسی و حتی خاطرات صنعتی. همین تنوع، بازتابی از بافت چندلایه جامعه کارکنان پالایشگاه است؛ جامعه‌ای که سال‌هاست نقش حیاتی در اقتصاد و صنعت کشور ایفا می‌کند، اما کمتر به عنوان یک ظرفیت فرهنگی دیده شده است. کارگاه «هم‌نشینی با کتاب» این تصویر تک‌بعدی را به چالش کشید.

از منظر تحلیل فرهنگی، چنین برنامه‌هایی مصداق عینی «مسئولیت اجتماعی شرکتی» در معنای عمیق آن است. مسئولیت اجتماعی، صرفاً محدود به اقدامات عمرانی یا حمایت‌های مالی نیست؛ بلکه شامل سرمایه‌گذاری بر ذهن، اندیشه و کیفیت زندگی فرهنگی کارکنان و خانواده‌های آنان نیز می‌شود. پالایشگاه آبادان، با پیشینه تاریخی و اجتماعی خاص خود، اگر بتواند این مسیر را تداوم ببخشد، می‌تواند به الگویی الهام‌بخش برای سایر مجموعه‌های صنعتی کشور بدل شود.

برگزاری این کارگاه در دل نمایشگاه کتاب نیز حامل پیام روشنی است: کتاب باید دیده شود، لمس شود و درباره‌اش حرف زده شود. نمایشگاه، بهانه‌ای شد برای مکث؛ مکثی در شتاب روزمره کار و تولید، تا فرصتی برای تأمل، گفت‌وگو و بازاندیشی فراهم آید. این مکث‌های فرهنگی، اگرچه کوتاه به نظر می‌رسند، اما در بلندمدت می‌توانند بر سرمایه انسانی سازمان اثرگذار باشند.

بر اساس اعلام برگزارکنندگان، تداوم این‌گونه رویدادها در دستور کار برنامه‌های فرهنگی شرکت قرار دارد؛ مسیری که در صورت استمرار، می‌تواند فرهنگ مطالعه را از سطح فردی به یک عادت جمعی در خانواده‌های کارکنان و حتی جامعه محلی گسترش دهد. در شهری مانند آبادان، که خاطره جمعی آن با صنعت، مقاومت و هویت گره خورده است، کتاب می‌تواند نقش پیونددهنده گذشته، حال و آینده را ایفا کند.

کارگاه «هم‌نشینی با کتاب» نشان داد که فرهنگ، اگر درست طراحی و صادقانه اجرا شود، نه هزینه است و نه تشریفات؛ بلکه سرمایه‌ای ماندگار است که بازده آن، در کیفیت اندیشه و گفت‌وگوی اجتماعی نمود پیدا می‌کند.